Tags

, , , ,

SPRING Performing Arts Festival (Utrecht): ‘Sacré Sacre du Printemps’. Muziek Igor Stravinsky, Leo Schmidthals; choreografie Laurent Chétouane (Frankrijk). 19 en 20 mei, 19:00, Akademietheater, Utrecht. Meer informatie:  www.springutrecht.nl, Utgelicht. (gezien op 19 mei 2013)

Hebben jullie je ooit afgevraagd wat er verder zou kunnen gebeuren nadat het uitverkorene meisje in Le Sacre du printemps haar laatste adem uitblies? Zouden alle dorpelingen na afloop opgelucht naar huis gaan om de details van de rituele dans te bespreken en de weerberichten over het goede voorjaar af te wachten? Of leefden ze nog lang en ongelukkig, elke winter met een ingekrompen maag de gedachte opnieuw proberen te verjagen dat het dorp straks een nieuw menselijk offer nodig heeft? Van henzelf of van iemand ‘anders’ die er net ook nog bij hoorde? Dat zijn geen vanzelfsprekende vragen voor degenen die bij Sacre slechts aan een grote muzikaal-choreografische provocatie denken. Maar dat zijn precies de juiste vragen als je in Sacre een uitgangspunt ziet voor een voorstelling over groepsdynamiek en processen die groepsleden tot en uit elkaar drijven. In zijn intense, na adem happende, uitputtende Sacré Sacre du printemps onderzoekt de Franse choreograaf Laurent Chétouane niet alleen wat de gevolgen van de beroemde lenteoffer-dans van Stravinsky kunnen zijn, maar ook wat er aan vooraf ging. Hoe komen mensen bij elkaar, kunnen ze als groep bij elkaar blijven zonder iemand te pesten, uit te stoten en te verbannen? Kan een groep überhaupt bestaan zonder een buitenstaander of een opgeofferde?

19.05.13-SacreSacreduPrintemps©OdeKort

Maar eerst moet de groep gevormd worden. De eerste danser, de tweede, de derde, vierde, vijfde, zesde, zevende – één voor een komen ze naast elkaar te staan. Met verfvlekken op de gezichten, vreemd bewegend, diep en onregelmatig zuchtend. Wie zijn ze – de vogels die langzamerhand hun vleugels uitslaan of de heidenen die zich in hun verwondering over de wereld op de dood voorbereiden? Het ritme van trommels, triangels en gongs van Leo Schmidthals bepaalt de intensiteit van steeds krachtiger wordende bewegingen en de hier en daar ontstaande lichaamswrijvingen, botsingen en krachtmetingen van rivalen. Lange fermates en onopgeloste dissonanten snijden de hitte van de lucht in de zaal en op het podium totdat de spanning explodeert in een opgejaagde vlucht van een verschrikte meute van vluchtende dieren. Pas tijdens die vlucht wordt er ineens een eenheid bereikt: die van synchrone bewegingen en ritmische groepsadem. De beroemde fagotsolo uit Sacre komt als een startschot voor het kiezen van een slachtoffer. Alle ogen richten zich op, alle lichamen draaien zich naar die ene die geen kans ziet te ontsnappen. Maar dan slaat de stemming om, de menigte verandert van gedachten en ineens wordt de andere op de proef gesteld. Dan wordt de volgende weer ‘opgeofferd’, dan weer een andere, en nog een andere. Sacre van Chétouane heeft geen ‘uitverkorene’, iedereen doorloopt de marteling om een ‘uitverkorene’ en ‘opgejaagde’ te zijn. Iedereen probeert na het eerste ongeloof en schrik een andere in zijn plaats aan te wijzen. En begint opgelucht samen met anderen het nieuwe slachtoffer op te jagen. Deze meedogenloosheid is vermoeiend, verlammend, dodend. Er blijft niets anders over dan het neervallen en kruipen: achter elkaar, naar elkaar, uit elkaar.

De na de stilte ontwakende pauken en blazers brengen het nieuwe licht en de nieuwe krachten met zich mee. Als geroepen komen de oude onopgeloste twijfels en wrijvingen weer naar voren. Weer de haperende ademzuchten, weer de dans, weer de krachtmeting. Slechts voor een ogenblik ontspannen de gezichten zich en slechts voor een ogenblik vinden de dansers elkaar in ontspannende, harmonieuze bewegingen. Maar ook dit moment is snel voorbij. Ze kijken elkaar weer onderzoekend en uitdagend aan. Wat zien ze – een vreemdeling met verf op zijn wangen? Kun je door de verflaag op de gezichten heen kijken? En wat zie je dan – iemand die een vreemde taal spreekt, op een andere manier praat, ademt, beweegt, kijkt, denkt? Kun je dit accepteren zonder dat er een slachtoffer hoeft te vallen? En zou de volledige acceptatie wel mogelijk zijn? ©Olga de Kort/Russische muziek in Nederland, 2013.

19.05.13-SacreSacreduPrintemps-2©OdeKort