Tags

Rutger Helmers. Not Russian Enough: The Negotiation of Nationalism in Nineteenth-Century Russian Opera. [Niet Russisch genoeg: nationalisme en de negentiende-eeuwse Russische operapraktijk]. (Proefschrift/ Ph.D.Thesis)

De verdediging van het proefschrift vond plaats op 2 februari 2012 in de Senaatzaal (Academiegebouw) van de Universiteit Utrecht.

Samenvatting: ‘Russische klassieke muziek is ‘anders’. Deze overtuiging beheerst niet alleen het populaire beeld van deze muziek, maar heeft ook het denken in wetenschappelijke kringen lange tijd gekleurd. Niet zelden verwijst men naar de Russische volksaard, de mysterieuze ‘Russische ziel’ die ervoor zou zorgen dat deze muziek zo Russisch klinkt. Het nationalisme biedt een meer historisch gefundeerde verklaring: het is immers bekend dat Russische componisten actief hebben gezocht naar een nationale stijl die zich onderscheidde van West-Europese tradities. Dit nationalisme werd echter altijd afgewogen tegen internationale artistieke conventies. Dit proefschrift laat zien dat het Russische muziekleven en de rol van het nationalisme daarin beter begrepen kunnen worden door aandacht te schenken aan werken en aspecten van werken die juist merkbaar aansloten bij internationale tradities en trends. Er zijn vier negentiende-eeuwse opera’s onder de loep genomen: Een leven voor de Tsaar (1836) van Michaïl Glinka, Judith (1863) van Aleksandr Serov, De maagd van Orléans (1881) van Pjotr Tsjaikovski en De Tsarenbruid (1899) van Nikolaj Rimski-Korsakov. Naast de nieuwe inzichten die deze benadering voor deze opera’s afzonderlijk oplevert, blijkt dat de negentiende-eeuwse muziekcritici doorgaans minder gefixeerd waren op ‘Russischheid’ dan twintigste-eeuwse Westerse muziekhistorici. Uit de receptie van Judith en De maagd van Orléans, twee opera’s met niet-Russische onderwerpen, blijkt bovendien dat men het er geenszins over eens was of dergelijke werken überhaupt Russisch zouden moeten klinken. Hierin onderscheidde de negentiende-eeuwse Russische opera zich van Italiaanse en Franse tradities, waarin het idee van een nationale stijl niet zo nauw verbonden was met de onderwerpkeuze.’ (Rutger Helmers, UU nieuws).

Voor meer informatie: rmhelmers@hotmail.com.

Zie ook: Radio en televisie in februari 2012ZO 12 februari, OVT, Radio 1, 10:00-12.00. In het eerste uur: Rutger Helmers over zijn onderzoek Niet Russische Genoeg: De onderhandelingen over het nationalisme in negentiende-eeuwse Russische Opera (over de Russische opera in Europees verband, 1836-1900).