Tags

,

Ivan Dzerzjinski (9 april 1909 – 18 januari 1978)

De inmiddels in vergetelheid geraakte Ivan Dzerzjinki behoorde in 1935-1960 tot één van de meest uitgevoerde opera componisten van de Sovjet Unie. Hij studeerde compositie bij Michail Gnesin, Gavriil Popov, Pavel Rozanov en Boris Asafjev, schreef kamer-, piano- en filmmuziek en populaire liederen, maar het waren vooral de 11 opera’s die zijn reputatie als vertegenwoordiger van het socialistische realisme in de muziek voorgoed vestigden.  

Officiële waardering kreeg Dzerzjinski al met zijn eerste opera De Stille Don (1935), gebaseerd op de gelijknamige Don-Kozakken roman van Michail Sjolochov. De opera viel in smaak bij Stalin, veel meer dan Lady Macbeth uit Mtsensk van Sjostakovitsj, die de partijleider negen dagen later bijwoonde. Nog een paar dagen later plaatste Pravda het anonieme artikel ‘Chaos in plaats van muziek’ die de twee goede kennissen en collega-componisten in één klap uit elkaar dreef. Ironisch genoeg werd De Stille Don juist dankzij de bemiddeling van Sjostakovitsj bij het Maly opera theater in Leningrad geïntroduceerd. De opera werd zelfs opgedragen aan Sjostakovitsj, en zijn naam was prominent aanwezig op de titelpagina van de eerste uitgave met klavieruittreksel. Na het Pravda-artikel verwijderde Dzerzjinski de opdracht. 

In 1961 bezocht mijn moeder één van de eerste uitvoeringen van Dzjerzinski’s opera Het lot van een mens in het Bolsjoj theater. Veel indruk heeft dit patriottisch epos niet op haar gemaakt, ze kan zich geen noot van Dzjerzjinski herinneren. En zij is niet de enige. Wie een idee over deze componist wil krijgen, moet eerst goed tussen de oude opnamen zoeken. Hierbij de zeldzame opnamen met enkele van zijn ooit populaire koorwerken en liederen. ©OlgadeKort/RMiN, 2012.

Van streek tot streek: uit de opera De Stille Don / door het koor van het Bolsjoj theater (opname eind jaren ’30). 

Jij, jij alleen bent de schuldige (tekst V.Charitonov) / door Ivan Aleksjejev.  

Ik heb mijn rust verloren (tekst N.Glejzarov)/door Leonid Kostritsa.