Tags

‘Gelukkig kerstfeest!’ Voor Nederland is het al een tijdje geleden, je ben wel aardig te laat als je je kennissen met deze woorden nog wil begroeten. Maar in Rusland zal er niemand van op kijken als je met deze begroeting nog een paar dagen door-gaat. Daar begint het feest pas in januari, met 7 januari als 1e kerstdag, veel familiebezoek, lang natafelen en wie weet wellicht ook een meubel-boulevard of een uitstapje naar IKEA. Als het niet al met nieuwjaar werd gedaan, want hoewel het Russische orthodoxe kerkelijk jaar door de Juliaanse kalender wordt bepaalt, bij de nieuwjaarsvieringen loopt Rusland wel sinds Peter de Grote met West-Europa gelijk.

Met al die verschillen in kalenders en datums kun je eigenlijk nooit vroeg genoeg beginnen. Ik begon al op 12 december, met een lezing over de Russische kerst- en nieuwjaarstradities. Net bijgekomen van Sinterklaas kwamen de lezing bezoekers terecht in de wereld van de Russische kersttradities, Grootvadertje Vorst en kerst- en nieuwjaarsliedjes. De powerpointpresentatie liep dan in een iets ongebruikelijke (Russische) volgorde – eerst de nieuwjaarstradities en daarna pas de kerst, de kerstboom werd vervangen door een kerststuk, maar we hadden wel ijsjes in de vorm (en de kleur!) van kerstboompjes. De groene ijsjes op stokjes, het bran-dende kaarsje in de kerststuk, de kerkmuziek, Rachmaninov, Tsjaikovski en traditionele volksliederen – het was én Kerstmis én Nieuwjaar in één, ongeacht wat de kalender-datum zei.

Al luisterend naar de muziek gingen we van de Kerst naar de Svjatki. De Svjatki (heilige dagen) zijn de 12 dagen na de kerst, die vroeger met veel optochten en gezangen werden gevierd. In dorpen verzamelden zich meisjes voor de spannende (maar wel heidense) waarzeggerij rituelen.

Vele oude Svjatki-liederen zijn nog steeds populair. En er worden nog steeds nieuwe geschreven. Voor zover ik weet waren we op 12 december in Dongen de eersten die in Nederland naar de Svjatki van de Ests-Oekraïense componiste Galina Grigorjeva luisterden. De Nederlandse luisterpremière dus.

Dit 6-delige Koor concert (1997-2004) werd voor de eerste keer uitgevoerd door het Lets Staatskoor (dirigent Maris Sirmais) tijdens het David Oistrakh Festival in 2004. Vanaf november 2011 is er een cd opname van het National Youth Choir of Great Britain o.l.v Mike Brewer beschikbaar (Songs of the Baltic Sea, Delphian DCD34052). 

Geinspireerd door de oude Slavische muziek, maar zonder directe folkloristische citaten, klinken de Svjatki als authentieke liederen uit de Russische volkstraditie. De oudrussische teksten refereren aan de heidense vereering van de Zon en de Maan, de waarzeggerij rituelen en een geheimzinnige Kaljudka.

Svjatki : 

1. Slava! (Glory!)
2. Svyatyi vecher (Holy Evening)
3. Podblyudnaya (Guessing Song)
4. Kalyudka (Round Dance) 
5. Chto nastanet vesna (Spring is Coming):
http://soundcloud.com/muzikant1989/cospzb3lbhak 
6. Hristu rozhdennomu (To Christ, the Borned):
http://soundcloud.com/muzikant1989/h92is2xrhgak
 

  

Later, toen ik de componiste voor het opsturen van de tracks bedankte, hoorde ik dat niet alleen ik al op 12 december de Russische kerst muzikaal aan het vieren was. Op dezelfde avond gaven de BBC Singers een ‘Russian Christmas’ – concert in Londen. Onder leiding van de Letse dirigent Kaspars Putninš  zongen ze Bortnjanski, Gretsjaninov, Titov, Rachmaninov, Sviridov en … de Svjatki van Galina Grigorjeva.